Поддержать нас
Беларусы на войне
  1. Возврат в Китай за ваш счет? В МАРТ прокомментировали правила торговли, возмутившие беларуса
  2. «Сейчас я сдаю 41 квартиру в Минске». Беларус рассказал о бизнесе на краткосрочной аренде жилья
  3. «Под конвоем вывезли нас с границы». Российская блогерка рассказала, как ее мужа задержали на въезде в Беларусь из-за подписки
  4. «Нашу продавщицу из „Минимаркета“ давно не интересует, что сказал Трамп». Как живет Киев накануне зимы — рассказ беларуски
  5. До войны в этом беларусском областном центре жили 180 тысяч, после — всего 118 (не тысяч, а человек). Почему так случилось
  6. Курортный пятизвездочный отель и номер на 50 м². Виктория Лукашенко с мужем и сыном потратили на отпуск почти пять тысяч евро — «Бюро»
  7. Мать 1,5 года без сознания, отца признали виновным, двое детей — одни. Как сейчас семья, попавшая в резонансное ДТП в Витебской области
  8. Протасевич отреагировал на большое интервью Сапеги «Зеркалу» — видимо, для этого ее обманули
  9. «Одно слово на польском — пять суток ШИЗО. Рискнешь?» Экс-политзаключенный рассказал о самом «удивительном» запрете в колонии
  10. «У нас новые правила перевозки пассажиров?» Беларуска заказала «Яндекс Go», а водитель потребовал от нее «ехать в определенной позе»
  11. Беларус снял пьяную коллегу на корпоративе и поплатился за видео. Но сначала выиграл суд
  12. В Минске в тестовом режиме запустили оплату проезда банковскими картами. Как контролеры будут проверять билеты
  13. «Двухметровый стокилограммовый мужчина-клинер». Беларус променял работу менеджера на уборку — и его все устраивает
  14. «Хочу мужика!» Блогерка-миллионница из Минска запустила наш ответ «Сердцу ангела» и ищет парня на шоу
  15. Си Цзиньпин на переговорах с Трампом и Путиным заявил, что страны должны преодолеть «ловушку Фукидида». Что это за концепция
  16. «Я им жестоко ответил, просто резко». Лукашенко заявил, что США интересовались новыми задержаниями беларусов для «обменного фонда»
  17. Россия готовила на границе с Польшей провокацию с большим количеством жертв — Rzeczpospolita


/

Данные нобелевского лауреата премии мира Алеся Беляцкого появились в базе розыска МВД России. Как выяснилось, беларусские силовики ищут экс-политзаключенного с 5 августа. Знает ли правозащитник, по поводу чего к нему возникли претензии у силовиков, и как относится к факту уголовного дела? «Зеркало» спросило у самого нобелевского лауреата.

Нобелевский лауреат, глава правозащитного центра "Вясна", бывший политзаключенный Алесь Беляцкий. Вильнюс, Литва, 18 декабря 2025 года. Фото: "Зеркало"
Нобелевский лауреат, глава правозащитного центра «Вясна», бывший политзаключенный Алесь Беляцкий. Вильнюс, Литва, 18 декабря 2025 года. Фото: «Зеркало»

— Ваше имя появилось в списке розыска МВД РФ. Знали ли вы до этого, что в отношении вас в Беларуси заведено уголовное дело? И известна ли вам статья?

— Не, не. Я нічога не ведаў, і самае цікавае, што мне скінулі спасылку з «Люстэрка». Што тут скажаш… Навіна невясёлая, сумная, можна сказаць. Яна сведчыць, што рэпрэсіі ў Беларусі працягваюцца. І такія паўзучыя, трансгранічныя, якія, здавалася б, не тычацца рэальнай сітуацыі, бо я маю палітычны прытулак у Нарвегіі, зараз у Осла знаходжуся. І ўсе мае перасоўванні ў апошнія месяцы былі звязаныя з паездкамі ў краіны Еўразвязу, дзе я пад аховай еўрапейскіх законаў, якія тычацца палітычных бежанцаў. Тым не менш гэта яшчэ адно сведчанне пра тое, што ў Беларусі сітуацыя кепская з правамі чалавека і што пераслед працягваецца.

Спачатку мы даведаліся (я маю на ўвазе, тыя актывісты, палітычныя зняволеныя, якія былі выкінутыя з Беларусі ў снежні), што шмат у каго з нас анулявалі беларускія пашпарты. І ў мяне таксама. Наступнай была навіна, што, аказваецца, я ўжо нагаварыў на чарговую крымінальную справу.

Мяне асабіста гэта мала хвалюе, таму што перажывалі мы і значна горшыя часы ў тым жа зняволенні. Усе гэтыя пагрозы мяне абсалютна не выводзяць з нармальнага працоўнага стану. Ужо канец жніўня, ідзе планаванне чарговых сустрэч, паездак, якія пачнуцца з пачатку верасня, калі скончыцца адпачынкавы сезон.

Тым не менш, канешне, гэта яшчэ адзін трывожны званочак, што ў Беларусі нічога не змянілася, рэпрэсіі працягваюцца, яны набываюць і маюць вось такую трансгранічную форму. І гэта паказвае, што, па сутнасці, беларускія ўлады не змянілі сваё стаўленне да апанентаў, да тых людзей, якія крытычна выказваюцца, ацэньваюць сітуацыю з правамі чалавека, з грамадзянскімі і палітычнымі свабодамі ў краіне.

— Будете ли вы каким-либо образом выяснять подробности этого уголовного дела? Пытаться связываться с беларусскими силовыми структурами, узнавать, что к чему?

— Мяне гэта, шчыра кажучы, мала цікавіць. Я ўспрымаю гэта найперш як псіхалагічны ціск. Хаця, канешне, цяпер праз Турцыю, Азербайджан ці Арменію ўжо не паляціш. А астатняе мяне мала цікавіць, я не чакаю нейкіх змен, пакуль мы іх канкрэтна не ўбачым на свае вочы. Бо пакуль нават тыя вельмі асцярожныя перамовы, якія вядзе зараз ЗША з беларускімі ўладамі, — не больш чым перамовы з агрэсіўным і таталітарным рэжымам. Змен мы ніякіх не бачым. І спадзявацца на штосьці не прыходзіцца.

— С позиции правозащитника как бы вы оценили тот факт, что власти сначала выдворяют политзаключенных из страны в непонятном статусе, без документов, а потом еще и заводят уголовные дела либо приходят к родственникам и продолжают их разыскивать? Зачем это делается?

— Мяне з пашпартам, дарэчы, выгналі, іншая справа, што яго анулявалі, ён стаў несапраўдным. Але што тычыцца пераследу сваякоў ці, як мы ведаем, выпадкаў арышту маёмасці, як у Паўла Севярынца зараз, то гэта пацвярджае мае словы, што рэпрэсіі працягваюцца і формы гэтых рэпрэсій розныя. Гэта ціск, як маральны, так і ціск, які тычыцца маёмасных правоў, грамадзянскіх правоў (пазбаўленне пашпарта — якраз гэта). Зараз няма ніякіх падстаў ацэньваць, што рэжым гатовы змяніць сваю пазіцыю, неяк змякчыць сітуацыю. Гэта гаворыць пра тое, што нам трэба далей працягваць сваю працу па ацэнцы сітуацыі і далей звяртацца да міжнароднай супольнасці, каб агульнымі намаганнямі дабіцца паляпшэння спраў у нашай краіне.

— Есть ли у вас ответ на вопрос, зачем беларусские власти репрессируют тех, кто уже находится за границей?

— Насамрэч дзейнасць актывістаў (і грамадскіх, і палітычных) і журналістаў, якія апынуліся за мяжой, яна значная. Нельга яе недаацэньваць. І той уплыў, які аказвае беларуская дыяспара на само беларускае грамадства і Беларусь, ён вялізны. Усе дзіркі тут не заканапаціш. Бо нават у савецкія часы, калі нам там было па 15−16 гадоў, мы хадзілі з ВЭФамі (такімі радыёпрыёмнікамі з антэнай) на вуліцу і слухалі і «Голас Амерыкі», і «Радыё Свабода», і Бі-бі-сі. Нам быў цікавы альтэрнатыўны пункт погляду, увогуле, што гавораць людзі, нашы ж суродзічы, якія апынуліся за мяжой, што яны думаюць. Прынамсі ў мяне яшчэ ў тыя гады гэта заклала разуменне вольнага свету і таго, што сітуацыя ў Беларусі ненармальная.

Зараз магчымасці ўплыву значна большыя, не трэба іх змяншаць. Мы фактычна працуем разам з тымі беларусамі, якія жывуць у Беларусі і не могуць выказвацца вольна. Мы фактычна з’яўляемся адвакатамі нашага беларускага грамадства — запалоханага, якое асцерагаецца зараз гаварыць праўду, бо адразу ж пачынаюцца рэпрэсіі. Мы адвакатуем гэтае грамадства і мы з’яўляемся неад’емнай часткай яго. Таму і рэпрэсіі, накіраваныя супраць актывістаў, з пункту гледжання ўлад, маюць сэнс.

Яны прыдушылі апазіцыю, дэмакратычны голас у самой Беларусі, але не могуць гэта зрабіць за яе межамі адкрытым спосабам — праз турму. Таму шукаюць іншыя сродкі: праз КДБ, праз вярбоўку, праз дыскрэдытацыю, плёткі, злівы, якія яны робяць вось у дачыненні да няўрадавых арганізацый. Нагадаю, апошнія злівы ў дачыненні да «Вясны» адбыліся літаральна ўчора-пазаўчора.

Мы павінны разумець, што наша барацьба працягваецца. Я ўпэўнены, яна прынясе добры плён. І не трэба думаць, што мы працуем толькі самі для сябе. Мы працуем для Беларусі.